Tegelijk presteren en innoveren?

accel
Innoveren staat juist nu in tijden van crises en herbezinning meer in de belangstelling dan ooit. Maar de grote vraag is natuurlijk of die belangstelling ook daadwerkelijk leidt tot anders handelen en innoveren. John P. Kotter, de Harvard professor gespecialiseerd in verandermanagement, heeft daar onder de titel Accelerate! onlangs een interessant artikel over gepubliceerd.
Kotter stelt dat organisatie tegenwoordig snel (sneller!) moeten kunnen inspelen op veranderingen in de omgeving. Dat lukt efficiënte organisaties die goed berekend zijn op hun taak maar moeilijk. Die zijn vooral bezig om goed te presteren door bedrijfsprocessen steeds verder te optimaliseren. Daar worden die organisaties dan ook op afgerekend: efficiënt presteren.

Maar voor goed inspelen op snelle veranderingen heb je andere vaardigheden nodig. En dus ook andere incentives. In een hiërarchische organisatie worden projecten die leiden to verbetering van de operationele efficiëntie professioneel aan voortvarend aangepakt. Maar zoeken naar vernieuwing, afstand nemen van de dagelijkse praktijk en spelen met nieuwe manieren om waarde te genereren worden in een dergelijke organisatie niet echt gewaardeerd.

Om dat continue aandacht te schenken stelt Kotter voor om verbonden aan de hiërarchie ook een netwerk in stand te houden waarbinnen andere spelregels gelden. In het netwerk worden mensen uitgenodigd om hun passie te volgen, creativiteit aan te spreken en samen te werken aan vernieuwing die voor de organisatie op termijn zal leiden tot de juiste aanpassing op de veranderende omstandigheden. Daar worden die netwerken dan ook op afgerekend: effectieve innovaties.

De echte uitdaging zit natuurlijk in het in de praktijk samenbrengen van die twee werelden onder één paraplu. Hoe zorg je er nu voor dat efficiënt project management en effectief proces management elkaar blijvend stimuleren. Het grote risico loert om de hoek dat beide systemen met elkaar in conflict komen omdat zij moeten strijden om dezelfde resources. Het is aan het management van het bedrijf of de organisatie om te voorkomen dat die concurrentie ontstaat. Door zich te richten op de achterliggende waarden van zowel hiërarchische 'prestatie poot' als de netwerk 'innovatie poot' kan die concurrentie worden vermeden. Geen discussies over goed en beter van de twee doelen, maar wel over de vraag hoe de achterliggende waarden met elkaar in verband kunnen worden gebracht.

Dan blijkt dat achter efficiëntie vooral schuil gaat dat de organisatie wil blijven voortbestaan. En achter innovatie dat de organisatie betekenisvol wil blijven voor zijn omgeving en dus kan blijven voortbestaan. Door daar verbinding te organiseren en die steeds weer scherp in beeld te brengen kan hiërarchisch project management en netwerk proces management in elkaars verlengde worden gelegd. Tegelijkertijd efficiënt presteren en effectief innoveren is wel degelijk mogelijk, maar vraagt om een creatief omgaan met incentives in de organisatie.

Dank aan Kotter om daar de aandacht weer eens op te vestigen.